{"id":1130,"date":"2026-02-11T11:30:09","date_gmt":"2026-02-11T10:30:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.elicit-plant.com\/pl\/?p=1130"},"modified":"2026-02-11T14:39:28","modified_gmt":"2026-02-11T13:39:28","slug":"przeglad-klimatu-2025-jak-epizody-stresu-wodnego-przeksztalcaja-globalna-mape-plonow-rolnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.elicit-plant.com\/pl\/przeglad-klimatu-2025-jak-epizody-stresu-wodnego-przeksztalcaja-globalna-mape-plonow-rolnych\/","title":{"rendered":"Przegl\u0105d klimatu 2025: jak epizody stresu wodnego przekszta\u0142caj\u0105 globaln\u0105 map\u0119 plon\u00f3w rolnych"},"content":{"rendered":"
\n\t
\n\t\t
\n\t\t\t\"Przegl\u0105d\t\t<\/div>\n\n\t\t\t<\/div>\n<\/section>\n\n
\n
\n
\n

Rok 2025 zajmuje 2. lub 3. miejsce w\u015br\u00f3d najcieplejszych lat w historii pomiar\u00f3w<\/strong>, wed\u0142ug danych Copernicus Climate Change Service. Przy globalnych temperaturach si\u0119gaj\u0105cych +1,18\u00b0C powy\u017cej \u015bredniej z XX wieku<\/strong> potwierdza to niepokoj\u0105cy trend, kt\u00f3ry obecnie dotyka region\u00f3w rolniczych na wszystkich kontynentach.<\/p>\n

Poza rekordami temperatur, to powtarzaj\u0105ce si\u0119 wyst\u0119powanie intensywnych fal upa\u0142\u00f3w oraz deficyt\u00f3w wody w kluczowych fazach rozwoju upraw w znacznym stopniu ukszta\u0142towa\u0142o globalne rolnictwo. Od Europy po Ameryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105, w tym Brazyli\u0119, uprawy polowe na du\u017c\u0105 skal\u0119 musia\u0142y zmierzy\u0107 si\u0119 ze szczeg\u00f3lnie trudnymi warunkami, a skutki by\u0142y zr\u00f3\u017cnicowane w zale\u017cno\u015bci od kontekstu regionalnego i zdolno\u015bci adaptacyjnych.<\/p>\n

Dane FAO (Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych do spraw Wy\u017cywienia i Rolnictwa) s\u0105 jednoznaczne: niemal 2 miliardy ludzi<\/strong> \u017cyje obecnie w regionach, w kt\u00f3rych plony rolnicze spadaj\u0105<\/strong>.<\/p>\n

Dla rolnik\u00f3w rok 2025 stanowi bardzo realn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105, naznaczon\u0105 znacznymi stratami plon\u00f3w w niekt\u00f3rych obszarach oraz rosn\u0105c\u0105 presj\u0105 na systemy produkcji.<\/p>\n\n

<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n
\n\t
\n\n\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\"Najgor\u0119tszy\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t

2.\u20133.<\/p>\n

Najcieplejszy rok<\/strong><\/p>\n

od 1900 roku<\/p>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\"Przegl\u0105d\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t

+1,18\u00a0\u00b0C<\/p>\n

Globalna anomalia<\/strong><\/p>\n

w por\u00f3wnaniu ze \u015bredni\u0105 XX wieku<\/p>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\"Ludno\u015b\u0107\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t

\u22482\u00a0mld<\/p>\n

Osoby dotkni\u0119te<\/strong><\/p>\n

spadkiem plon\u00f3w<\/p>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n<\/section>\n\n

\n\t\n\t\t\"Background\t<\/picture>\n\n\t
\n\n\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\tPrzegl\u0105d klimatyczny i wp\u0142yw na poszczeg\u00f3lne uprawy\t\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

W skali globalnej: historycznie ciep\u0142y rok<\/h3>\n

Rok 2025 znalaz\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d najcieplejszych lat od pocz\u0105tku pomiar\u00f3w instrumentalnych. Tej utrzymuj\u0105cej si\u0119 fali ciep\u0142a towarzyszy\u0142 wzrost liczby powa\u017cnych zjawisk klimatycznych: rekordowe po\u017cary las\u00f3w w Europie, wska\u017aniki ekstrem\u00f3w klimatycznych w Stanach Zjednoczonych wy\u017csze o 58% od \u015bredniej oraz nieregularne wzorce opad\u00f3w na kilku kontynentach.<\/p>\n

To, co szczeg\u00f3lnie definiuje rok 2025, to nie tyle bezwzgl\u0119dna intensywno\u015b\u0107 tych zjawisk, ile ich cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i timing<\/strong>. Fale upa\u0142\u00f3w i deficyty wody wyst\u0119powa\u0142y dok\u0142adnie w krytycznych fazach rozwoju upraw, znacz\u0105co wzmacniaj\u0105c ich wp\u0142yw na ostateczne plony.<\/p>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n<\/section>\n\n
\n
\n
\n

Kukurydza: globalna uprawa o bardzo zr\u00f3\u017cnicowanych wynikach<\/h3>\n

Kukurydza, jedna z kluczowych upraw na \u015bwiecie, doskonale ilustruje kontrasty roku 2025 pomi\u0119dzy regionami i systemami produkcji.<\/p>\n

W Europie<\/strong> wiosna 2025 roku zapisa\u0142a si\u0119 jako wyj\u0105tkowo sucha. Ju\u017c wiosn\u0105 niemal 40% terytorium Unii Europejskiej obj\u0119te by\u0142o alertami. Niemcy odnotowa\u0142y najsuchszy marzec w historii pomiar\u00f3w, natomiast w Wielkiej Brytanii wyst\u0105pi\u0142a najgor\u0119tsza i najsuchsza wiosna od 1893 roku. Lato przynios\u0142o kolejne wyzwania: w Europie Zachodniej, Po\u0142udniowej i Po\u0142udniowo-Wschodniej przez ca\u0142y sezon panowa\u0142y warunki suchsze od \u015brednich wieloletnich.<\/p>\n

We Francji<\/strong> kukurydza ponios\u0142a najwi\u0119ksze straty \u2014 plony wynios\u0142y od 87,5 do 88,5 q\/ha, co oznacza spadek o \u20138,2%<\/strong> w por\u00f3wnaniu z 2024 rokiem. Dwie fale upa\u0142\u00f3w (od 19 czerwca do 4 lipca, trwaj\u0105ca 16 dni, oraz od 8 do 18 sierpnia) wyst\u0105pi\u0142y dok\u0142adnie w fazach kwitnienia i nalewania ziarna. Ewapotranspiracja osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom 9 mm\/dzie\u0144<\/strong> (+4 mm wzgl\u0119dem normy), a deficyt wody przekroczy\u0142 150 mm<\/strong> w regionach zachodnich i centralnych. Szczeg\u00f3lnie ucierpia\u0142a kukurydza uprawiana bez nawadniania (~77 q\/ha), ze stratami rz\u0119du 20\u201330% w regionach Poitou-Charentes, Pays de la Loire, Limousin, Burgundii oraz na po\u0142udniowym zachodzie kraju. Zapotrzebowanie na nawadnianie si\u0119ga\u0142o nawet 268 mm<\/strong>, czyli o 50 mm wi\u0119cej ni\u017c \u015brednio.<\/p>\n

W Europie Po\u0142udniowo-Wschodniej<\/strong> Wsp\u00f3lne Centrum Badawcze potwierdza wyst\u0105pienie strat nieodwracalnych. Wschodnie W\u0119gry, po\u0142udniowa Rumunia oraz Bu\u0142garia do\u015bwiadczy\u0142y powtarzaj\u0105cych si\u0119 fal upa\u0142\u00f3w po\u0142\u0105czonych z d\u0142ugotrwa\u0142ym niedoborem wody, co prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na plony znacznie poni\u017cej \u015bredniej z ostatnich pi\u0119ciu lat. Lepsze wyniki odnotowano w Niemczech, Polsce oraz zachodnich W\u0119grzech, kt\u00f3re skorzysta\u0142y z bardziej sprzyjaj\u0105cego rozk\u0142adu opad\u00f3w.<\/p>\n

W Stanach Zjednoczonych<\/strong>, mimo ekstremalnych warunk\u00f3w klimatycznych, kukurydza osi\u0105gn\u0119\u0142a rekordowy plon na poziomie 186,0 buszla z akra<\/strong>, a ca\u0142kowita produkcja wynios\u0142a 16,8 mld buszli<\/strong> (+12% w por\u00f3wnaniu z 2024 rokiem). Ten imponuj\u0105cy wynik podkre\u015bla skuteczno\u015b\u0107 intensywnego nawadniania oraz dobrze dostosowanych praktyk rolniczych w radzeniu sobie z wyzwaniami klimatycznymi.<\/p>\n

W Brazylii<\/strong> produkcja wzros\u0142a o 23,5%<\/strong>, osi\u0105gaj\u0105c rekordowe 141,6 mln ton<\/strong>, mimo warunk\u00f3w La Ni\u00f1a i nieregularnych opad\u00f3w, co potwierdza wysok\u0105 zdolno\u015b\u0107 adaptacyjn\u0105 brazylijskiego sektora rolnego.<\/p>\n

Kluczowe wnioski:<\/h4>\n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n
\n
\n
\n

Soja: podatno\u015b\u0107 w fazie nalewania str\u0105k\u00f3w<\/h3>\n

Soja wykaza\u0142a szczeg\u00f3ln\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na epizody deficytu wody podczas krytycznej fazy nalewania str\u0105k\u00f3w.<\/p>\n

We Francji<\/strong>, przy plonach na poziomie 23,7 q\/ha<\/strong> (\u20139,2% vs 2024) oraz ca\u0142kowitej produkcji 356 000 ton<\/strong> (\u20130,5%), soja zosta\u0142a silnie dotkni\u0119ta letnim stresem wodnym w okresie formowania str\u0105k\u00f3w.<\/p>\n

W Stanach Zjednoczonych<\/strong> soja osi\u0105gn\u0119\u0142a rekordowy plon 53,0 buszla z akra<\/strong>, cho\u0107 ca\u0142kowita produkcja nieznacznie spad\u0142a o 3%<\/strong>, do poziomu 4,25 mld buszli<\/strong>, co odzwierciedla umiarkowane zmniejszenie powierzchni zasiew\u00f3w.<\/p>\n

W Brazylii<\/strong> soja ustanowi\u0142a historyczny rekord na poziomie 166,0 mln ton<\/strong> (+14,5%), umacniaj\u0105c pozycj\u0119 kraju jako wiod\u0105cego producenta na \u015bwiecie i potwierdzaj\u0105c wyj\u0105tkow\u0105 odporno\u015b\u0107 w warunkach zmiennego klimatu.<\/p>\n

Kluczowe wnioski:<\/h4>\n
\n\n\n\n\n\n\n\n
Region<\/span><\/th>\nTrend 2025<\/span><\/th>\nKluczowe dane<\/span><\/th>\nKontekst i skutki<\/span><\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Francja<\/td>\n\ud83d\udcc9 Spadek plon\u00f3w<\/span><\/td>\n\u20139,2%<\/strong> plon\u00f3w (23,7 q\/ha)
\n356 tys. t<\/strong> produkcji (\u20130,5%)<\/td>\n		\n
    \n
  • Silny letni stres wodny<\/li>\n
  • Krytyczny wp\u0142yw podczas nalewania str\u0105k\u00f3w<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Stany Zjednoczone<\/td>\n\ud83d\udcc8 Rekordowy plon<\/span><\/td>\n53,0 buszla\/akr<\/strong> (rekord)
\nProdukcja \u20133%<\/strong> (powierzchnia)<\/td>\n		\n
    \n
  • Historyczny poziom plon\u00f3w mimo mniejszego area\u0142u<\/li>\n
  • Wysoka skuteczno\u015b\u0107 techniczna<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Brazylia<\/td>\n\ud83d\udcc8 Historyczny rekord<\/span><\/td>\n+14,5%<\/strong> produkcji
\n166,0 mln t<\/strong><\/td>\n		\n